منوچهرعطاءالهی

- فرناز حبيبيان : طرح احداث مسكن با اجاره بلند مدت (۹۹ ساله) زمين يا همان مسكن مهر كه به ابتكار دولت نهم عملياتى شد ، آنچنان از حمايت دستگاه اجرايى كشور برخوردار است كه در برهه اى از زمان موجب متوقف شدن بسيارى از سرفصل هاى برنامه چهارم توسعه در بخش ساخت و ساز از جمله نوسازى مسكن روستايى ، بازسازى بافت هاى فرسوده ، مسكن اجاره اى ،  مسكن اجتماعى ، انبوه سازى و بسيارى ديگر از پروژه هايى شد كه پيش از اين به عنوان راهكارهاى اصلى حل معضل كمبود عرضه در بخش مسكن محسوب مى شد. هرچند امروز برنامه هاى مذكور با حركتى لاك پشتى دوباره روند اجرايى به خود گرفته و در عين حال برخى از آنها همچون طرح مسكن اجاره به شرط تمليك و تا حدى مسكن اجاره اى به دست فراموشى سپرده شده است، اما كارشناسان معتقدند طرح مسكن مهر در صورت حمايت دولت و مردم يكى از موفق ترين تجربه هاى كشور در بخش ساخت و ساز خواهد بود. اين طرح نانوشته كه تصويب قوانين و تبصره هاى اجرايى آن وقت بسيارى از اعضاى شوراى مسكن در مركز و ساير استان هاى كشور را به خود اختصاص داده ، امروز كه در سال پايانى چهارمين برنامه توسعه اى كشور به سرمى بريم وارد سومين سال اجرايى خود شده است.به گفته وزير مسكن و شهرسازى كه از جمله مدافعان پروپا قرص اين طرح محسوب مى شود امسال ، سال رونق طرح مسكن مهر در سطح كشوراست و با حل مشكل ترزيق اعتبارات بانكى و ساماندهى تعاونى ها ، سرانجام بهترى در انتظار واحدهاى مسكونى مهر خواهد بود. طرح مسكن مهر براى ساخت مسكن كوچك با متوسط زيربناى هر واحد ۷۵ مترمربع و هدف كاهش و حذف هزينه زمين از قيمت تمام شده ساختمان براى انطباق با توان مالى خانوارهاى كم درآمد و ميان درآمد در نظر گرفته شده است.تسهيلات احداث مسكن در قالب واگذارى حق بهره بردارى از زمين عبارتند از اجاره بلند مدت (تا ۹۹ ساله) زمين به متقاضيان ، اعطاى ۱۰ ميليون ريال تسهيلات بانكى براى عمليات آماده سازى زمين ، اعطاى تسهيلات بانكى براى ساخت تا سقف ۱۴۰ ميليون ريال، حداكثر تا (۸۰ درصد) هزينه هاى احداث هر واحد كه به صورت ۱۵ ساله و به روش پلكانى تقسيط مى گردد و اعطاى كمك سود تسهيلات بانكى آماده سازى و ساخت واحد. گفتنى است ؛ تا به امروز ۳ ميليون و ۸۰۰ هزار نفر در طرح مسكن مهر ثبت نام كرده اند كه پس از انجام پالايش نهايى، يك ميليون و ۳۹۰ هزار نفر در قالب تعاونى به ادارات مسكن و شهرسازى استان ها معرفى شده اند. «شيراز»، اين شهر پر رمز و راز در طول ۲ روز، ميزبان برخى نمايندگان رسانه هاى جمعى كشور بود ، اين ميزبانى نه به بهانه فصل بهارنارنج و روز شيراز بلكه با هدف بازديد و قضاوت در خصوص عمليات اجرايى طرح مسكن مهر در اين استان پهناور از سوى روابط عمومى وزارت مسكن و شهرسازى و به ميزبانى اداره مسكن و شهرسازى استان فارس ترتيب داده شده بود. بر اساس نتايج آخرين ارزيابى عملكرد ستادهاى تامين مسكن استان هاى سراسر كشور در ارتباط با برنامه مسكن مهر ، استان فارس در بخش هاى ميزان ساخت مسكن مهر در مرحله اخذ پروانه ساختمانى ، ميزان ساخت مسكن مهر در مرحله اجراى اسكلت و سقف و ميزان دراخذ تسهيلات بانكى مسكن مهر بالاترين عملكرد را به خود اختصاص داده و بدين ترتيب در زمره استان هاى پيشرو در طرح مسكن مهر به شمار مى آيد .
رئيس سازمان مسكن و شهرسازى استان فارس خبر داد: انصراف ۳۰ درصد متقاضيان
به گزارش ابراراقتصادى ، محمدرضا ديهيمى ـ رئيس سازمان مسكن و شهرسازى استان فارس ـ در نشست مطبوعاتى كه در پى بازديد خبرنگاران از طرح مسكن مهر در شهرهاى استان فارس، انجام شد اظهار داشت: استان فارس پس از تهران و اصفهان بيشترين سهميه مربوط به مسكن مهر را به خود اختصاص داده بود، اما پس از حذف سهميه بندى بنا شد كه ثبت نام ها بدون در نظر گرفتن سقف و محدوديت انجام شود. وى با بيان اينكه استان فارس ۱/۶ درصد جمعيت كشور را در خود جاى داده است ، تصريح كرد: وظيفه سازمان مسكن و شهرسازى رسيدگى به وضعيت مسكن شهرها و شهرستان هاى استان است. ديهيمى با اشاره به اينكه عمده كار اين سازمان در طول چند سال اخير رسيدگى به وضعيت طرح مسكن مهر در ۷۸ شهر اين استان بود ، گفت: طرح مسكن مهر از ابتدا آيين نامه مدونى نداشت و فقط داراى سرفصل بود اما با گذشت زمان به موازات اجرا ، مراحل تهيه آيين نامه و تبديل به قانون طى شد. رئيس سازمان مسكن و شهرسازى استان فارس تعداد ثبت نام كنندگان را ۲۷۶ هزار نفر اعلام كرد و افزود: پس از پالايش نهايى تعداد افراد به ۵۲ هزار نفر رسيد اما بايد توجه كرد كه پالايش متقاضيان كار مشكلى است و نمى توان گفت اداره تعاون كارها را كند انجام داده است. رييس سازمان مسكن و شهرسازى استان فارس با بيان اينكه استان فارس اولين استانى بود كه مرحله كنترل فرم (ج) را كامپيوترى كرده است، خاطرنشان كرد: با مردم براى بيش از ۱۰۰ هزار واحد، قرارداد امضا و بيش از هزار هكتار را به مسكن مهر اختصاص يافت كه عمده آنها از زمين هاى مرغوب بوده اند. وى در ادامه افزود : يكى از مشكلات مسكن مهر در ابتدا مبحث تسهيلات بانكى بود كه امروز تا حدودى برطرف شده است. ديهيمى يادآور شد : مسئوليت طرح مسكن مهر در شهرهاى زير ۱۲ هزار نفر به بنياد مسكن واگذار شده و مسئوليت اين طرح در۳۰ شهر داراى بيش از ۱۲ هزار نفر جمعيت به عهده سازمان مسكن و شهرسازى است.
تشريح آخرين وضعيت متقاضيان مسكن مهر در استان فارس
ديهيمى افزود: تامين بيش از ۱۰۰۰ هكتار زمين، معرفى ۲۴ هزار واحد به بانك، آماده سازى زمين براى ۱۷ هزار واحد، تاييد نقشه ۳۳ هزار واحد، اخذ پروانه ۱۶ هزار و ۴۵۶ واحد ،انعقاد قرارداد ساخت ۲۶ هزار واحد ، دريافت وام ساخت ۶۸۶ واحد، انجام پى سازى ۵ هزار و ۱۲۵ واحد و احداث اسكلت ۸۸۸ واحد از جمله اقداماتى است كه در سطح استان فارس انجام شده است. وى با اشاره به اينكه بخشى از ۱۷ ميليارد تومان موجود در حساب مسكن مربوط به يارانه هايى است كه دولت پرداخت مى كند، تصريح كرد: دولت قبول كرده كه ۵۰ درصد هزينه صدور پروانه ها را به صورت نقد به شهردارى ها پرداخت كند. رئيس سازمان مسكن و شهرسازى استان فارس با بيان اين كه مشكل خط اعتبارى در بهمن ماه حل شد، اظهار كرد: استان فارس اولين و شايد تنها استانى باشد كه بنا به دستور رئيس جمهور و تصويب شوراى عالى مسكن در ۱۰ شهر، معادل ۷۹۰۰ واحد زمين را به صورت گروهى واگذار كرده است. وى درباره آورده اوليه اعضا تصريح كرد: در ابتداى طرح اعلام شد كه آورده افراد ۲۰ درصد و وام ۸۰ درصد كل مبلغ ساخت را تشكيل مى دهد اما با تورم ميزان وام به ۸۰ درصد نرسيد، بنابراين كسانى مى توانند در طرح مسكن مهر موفق شوند كه توانايى پرداخت هشت تا ۱۰ ميليون را داشته باشند. رئيس سازمان مسكن و شهرسازى استان فارس با بيان اينكه ميزان آورده مردم بستگى به تعاونى ها دارد، اظهار كرد: هزينه تمام شده يك متر مربع در شهر شيراز حدود۲۵۰ تا ۳۵۰ هزار تومان است. وى با اشاره به اينكه تعاونى ها نمى توانند مجرى ذى صلاح باشند گفت: قانون مقررات ملى ساختمان، صرفه جويى و انرژى و نماى ساختمان ها از الزاماتى است كه رعايت آنها در طرح مسكن مهر به شدت مورد توجه قرار مى گيرد اما چگونگى و كيفيت داخلى واحد وابسته به توان مالى متقاضيان و تعاونى ها دارد. ديهيمى تصريح كرد : بررسى ها نشان مى دهد حدود ۳۰ درصد افرادى كه در طرح مسكن مهر نزد اداره تعاون ثبت نام كرده بودند به عدم توانايى مالى ، واجد شرايط نبودن ، سرخوردگى به دليل تاخير در پرداخت وام هاى بانكى و برخى دلايل ديگر حذف شدند يا انصراف دادند ، اما تغيير شرايط و تامين منابع بانكى شمارى از آنها را به فهرست متقاضيان مجدد اضافه كرد.
دخالت مستقيم دولت با هدف پيشرفت پروژه ها
به گزارش ابراراقتصادى ، ابراهيم بهاروند - معاون سازمان مسكن و شهرسازى استان فارس - نيز در طول اين بازديد در تشريح معضلات اجرايى فعاليت تعاونى ها ، گفت: در تعاونى هاى محلى كه عمده ترين بخش از تعاونى هاى مسكن مهر را تشكيل مى دهند ، مشكلاتى از جمله ناهماهنگى حتى در انتخاب مشاور موجب شده تا كار با تأخير انجام شود. وى افزود: اين امر باعث شده تا در برخى موارد وزارت مسكن به عنوان نماينده دولت با دخالت مستقيم كمك كند تا تجربه نداشتن تعاونى ها موجب توقف پروژه نشود كه اين اقدام نهايتا منجر به انتخاب پيمانكار در ۱۳ شهر از استان فارس شده است چرا كه انتخاب مشاور خوب قطعا موجب افزايش كيفيت و كاهش هزينه تمام شده خواهد شد. وى گفت : انتخاب پيمانكار اجرايى نيز از جمله مواردى است كه موجب دخالت دولت شده چرا كه اختلافات زيادى بين اعضاى هيأت مديره تعاونى ها وجود داشت كه با معرفى شركت هاى توانمند از سوى دولت اين مشكل تا حدودى حل شده است. بهاروند همچنين كمبود آورده متقاضيان و تأمين نشدن سهم ۲۰ درصدى آنها را از جمله مشكلات عمده تعاونى ها عنوان كرد و در اين رابطه خاطر نشان كرد : به دليل اطلاع رسانى غلط در اوايل اجراى طرح مسكن مهر برخى از متقاضيان حتى توان تزريق ۵۰۰ هزار تومان به پروژه را هم ندارند. وى در عين حال تصريح كرد :  تعيين اعتبار ۱۴ ميليون تومانى براى سهم ۸۰ درصدى دولت در ساخت واحدهاى مسكونى مهر مصوب سال ۸۵ است و اين رقم بايد براى امسال افزايش يابد چرا كه فقط براى اسكلت واحدها ، مترى ۱۷۵ هزار تومان قرارداد بسته شده است. به گفته بهاروند، طرح مسكن مهر از ابتدا براى احداث ۲۰۰ هزار واحد در سطح كشور مطرح شد كه سهم استان فارس از اين ميزان ۱۶ هزار واحد بود؛ اما با گذشت زمان بنا شد ۵/۱ ميليون واحد مسكونى در كل كشور تاسيس شود نكته مهم اين است كه اگر اين ميزان افزايش پيدا نمى كرد شايد تا به حال مراحل ساخت۲۰۰ هزار واحد طى شده بود همانطور كه در استان فارس روند ساخت و ساز ۱۷ هزار واحد انجام شده و اگر بنا بود همان ۱۶ هزار واحد احداث شود احتمالا بيش از ۸۰ درصد كار انجام شده بود. به گزارش ابراراقتصادى ، روند اجرايى و پيشرفت فيزيكى برخى از پروژه هاى مسكن مهر استان فارس كه مورد بازديد گروه خبرى اعزامى به شيراز قرار گرفت در ذيل خواهد آمد ؛
پروژه ۵۹۲ واحدى خرامه:
اين پروژه از بهمن ماه سال ۸۷ ، در سطح ۶ هكتار زمين در محدوده قانونى شهر خرامه در حال اجرا است كه در حال حاضر در مرحله پى سازى قراردارد.
شركت طرف قرارداد پروژه از تكتولوژى سازه هاى بتنى پيش ساخته استفاده مى كند كه در قالب ساختمان هاى ۵ و ۶ طبقه اجرا مى شود و مساحت هر واحد با احتساب مشاعات بالغ بر ۱۰۰ متر مربع است.
پروژه ۱۹۲ واحدى ارسنجان:
پروژه مذكور در ۶ بلوك ۳۲ واحدى در قالب واحدهاى ۵ طبقه درحال اجرا است كه ۳ بلوك در مرحله اسكلت و ۳ بلوك نيز در مرحله اجراى فونداسيون است. اعضاى تعاونى اين پروژه كه مشتمل بر ۳۲ كارمند، ۶۴ كارگر، ۱۶ فرهنگى و ۸۰ نفر از اقشار كم درآمد هستند ، علاوه بر سهم آماده سازى ، در برخى موارد قسط اول ساخت خود را هم دريافت كرده اند كه شامل هر نفر۴ ميليون و ۲۰۰ هزار تومان مى شود اين در حالى است كه سهم آورده اعضاى اين پروژه ۱۹۲ واحدى تا به امروز ۵ ميليون تومان بوده است.
پروژه مسكن مهر سعادت شهر (پاسارگاد) :
عمليات آماده سازى اين پروژه در فاصله ۲ كيلومترى از سعادت شهر در زمينى به وسعت ۴۰ هكتار اجراى مى شود كه در بخشى از اين منطقه پروژه اى ۱۴۴ واحدى در حال احداث است كه هم اكنون در مرحله احداث اسكلت با
بتون هاى پيش ساخته قراردارد. هزينه احداث اين واحدها ازسوى مسئول اتحاديه ۵/۵ ميليارد تومان پيش بينى شده كه مردم تاكنون ۱۵ درصد از هزينه ها را پرداخت كرده اند.
پروژه ۲۰۸ واحدى قادر آباد: 
اين پروژه در تاريخ ۲۵/۱۲/۸۶ در زمينى به وسعت ۱۵ هزار و ۵۰۰ مترمربع در قالب ۱۳ بلوك ۴ طبقه اى با استفاده از سيستم بتن پيش ساخته اجرا شده است كه سهم آورده اعضا تا به امروز به ۵ ميليون تومان بالغ مى شود. به تعاونى مسكن مهر رزمندگان اسلام قادرآباد اين پروژه علاوه بر سهم آماده سازى تاكنون ۸۵۰ ميليون تومان بابت قسمت اول ساخت از سوى بانك عامل تزريق شده و پيش بينى مى شود پروژه در طول سه سال آماده بهره بردارى شود.
پروژه ۱۷۶ واحدى مهر نور آباد:
اين پروژه كه جزو موفق ترين پروژه هاى مسكن مهر در سطح كشور به شمار مى رود در يك بلوك ، به مرحله سفيد كارى هم رسيده است، ۸۰ نفر از اعضاى اين اتحاديه كارگر، ۶۴ نفر كارمند دولت و ۳۲ نفر نيز فرهنگى هستند.
در پروژه مسكن مهر نورآباد كه از بهمن ۸۶ آغاز شده است تاكنون عمليات آماده سازى ، خاكبردارى و بتون ريزى اتمام يافته و كل استراكچرهاى فلزى در سازه هاى اين طرح رو به اتمام است ، متوسط پيشرفت فيزيكى پروژه ۱۷۶ واحدى مهر نورآباد با احتساب مصالح پاى كار بالغ بر۴۰ درصد است. سهم آورده اعضا تاكنون به اعضاى هر نفر به ۳ ميليون تومان بالغ مى شود كه تمكن مالى و تجربه پيمانكار اجرايى سهم پررنگى در پيشرفت كار داشته است.
پروژه ۲۲۴ واحدى ايثارگران نورآباد:
اين پروژه نيز كه از بهمن ماه سال گذشته آغاز شده است در حال حاضر با تصويب نقشه هاى معمارى و سازه تأسيسات ، خاكبردارى پروژه آغاز شده است كه در قالب واحدهاى ۴ و ۵ طبقه ساخته خواهد شد.لازم به ذكر است ؛ جهرم، فسا، خنج، لامرد و لپويى از ديگر مناطق استان فارس هستند كه طرح مسكن در آنها درحال اجرا است. به هر حال به نظر مى رسد؛ تأخير در اعطاى وام هاى وعده داده شده از سوى دولت ، ناتوانى ثبت نام كنند گان در تأمين سهم ۲۰ درصدى خود بروز سوء مديريت در تعاونى هاى مسكن مهر و بسيارى از موارد ديگر از جمله اشكالات اساسى اين طرح ملى است كه باز هم در صورت دخالت نكردن مستقيم دولت ممكن در تحقق اهداف در نظر گرفته شده براى مسكن مهر خدشه جبران ناپذيرى وارد نمايد.
در حاشيه :
* در طول بازديد هايى كه انجام شد و گفت و گو با دست اندركاران پروژه هاى مهر، متوجه شديم عليرغم انعقاد تفاهم نامه اى كه اخيرا با انبوه سازان براى مشاركت در طرح مسكن مهر امضا شد، آن ها بازهم به دليل ركود بازار و نبود متقاضى از شركت در اين طرح شانه خالى مى كنند.
* قيمت تمام شده ۲۵ تا ۳۵ ميليون تومان براى هر واحد، رقمى  بود كه از سوى پيمانكاران اجرايى واحدهاى مسكونى مهر استان فارس عنوان مى شد، اين در حالى بود كه آنها تأكيد مى كردند اين قيمت در صورتى محقق خواهد شد ،كه كار طبق برنامه پيش برود و هر گونه تأخير، تأثير مستقيمى در افزايش قيمت تمام شده خواهد داشت.
* يكى از مشكلات طرح مسكن مهر كه از سوى مديران اتحاديه هاى تعاونى مهر و پيمانكاران پروژه مطرح مى شد اصرار بانك ها بر پرداخت تسهيلات طى سه مرحله بود اما خواسته تعاونى ها و پيمانكاران پرداخت تسهيلات با توجه به پيشرفت فيزيكى پروژه هابود چرا كه اعتقاد دارند انجام فونداسيون موجب دلگرمى مردم خواهد شد.