منوچهرعطاءالهی

حافظه اصلى سيستم (RAM) يكى از مهم ترين بخش هاى كامپيوتر است كه معمولا توجه كمى به آن مى شود. پردازنده  هاى امروزى بسيار سريع تر از حافظه ها هستند و معمولا براى دسترسى به اطلاعات ذخيره شده در حافظه بايد زمانى را در انتظار بمانند. در چنين مواقعى پردازنده در وضعيت بيكارى قرار مى گيرد و هيچ گونه كارى انجام نمى دهد (البته در عمل هيچ گاه اتفاق نمى افتد). اين موضوع سبب شده تا حافظه شبيه به يك گلوگاه شود و كارايى سيستم را تا حد زيادى محدود كند. بنابراين اگر بخواهيد كارايى پردازنده سيستم محدود نشود بايد حافظه  اى سريع تر از پردازنده داشته باشيد. Dual Channel روشى است كه سرعت ارتباطى بين كنترل كننده حافظه و حافظه را دو برابر مى كند و موجب بهبود كارايى سيستم مى شود. ما در اين مقاله هر آنچه كه لازم است در مورد فناورىDual Channel بدانيد را شرح خواهيم داد. قبل از آن كه به بررسى چگونگى عملكرد حافظه هاى Dual Channel بپردازيم، در مورد نحوه ارتباط حافظه با سيستم توضيحاتى را ارايه مى دهيم. حافظه توسط مدارهايى كه كنترل كننده حافظه ناميده مى شوند كنترل مى شود. اين مدارها به طور كلى در سيستم هاى مبتنى بر پردازنده هاى اينتل در چيپ ست پل شمالى و در سيستم هاى مبتنى بر پردازنده هاى K8 شركت AMD در درون پردازنده قرار دارد. لازم به ذكر است كه اين كنترل در پردازنده هاى سرى K7(به عنوان مثال پردازنده هاى سرى Athlon XP) در چيپ ست پل شمالى قرار داشت. حافظه به واسطه يك سرى از سيم ها به كنترل حافظه متصل است. اين سيم ها به سه گروه مختلف تقسيم مى شوند: داده، آدرس و كنترل. سيم هاى مربوط به باس داده، داده هاى خواندن و نوشتن را انتقال خواهند داد. در وضعيت خواندن، داده ها را از حافظه به كنترل كننده حافظه و سپس به پردازنده انتقال مى دهند و در وضعيت نوشتن، داده ها را از پردازنده به كنترل كننده حافظه و سپس به حافظه انتقال مى دهند. سيم هاى مربوط به باس آدرس، مشخص مى كنند كه داده ها در كدام قسمت حافظه بايد نوشته شود و يا از كدام قسمت حافظه بايد خوانده شود. سيم هاى كنترل، فرمان ها را به ماژول حافظه ارسال مى كنند و مشخص مى كنند كه اين داده ها چه نوع عملكردى را انجام دهند. به عنوان مثال تعيين مى كنند كه داده ها مربوط به عمليات خواندن يا نوشتن (ذخيره كردن) هستند. در باس كنترل، سيم هاى مهم ديگرى نيز رايج هستند كه مربوط به فركانس حافظه مى شوند. در پردازنده هاى شركت AMD كنترل كننده حافظه درون پردازنده قرار دارد و بنابراين باس حافظه بدون هيچ گونه واسطه اى مستقيما به پردازنده متصل است. سرعت حافظه (فركانس حافظه)، حداكثر ميزان حافظه پشتيبانى شده و نوع حافظه (DDR2،DDR و DDR3) توسط چيپ ست در سيستم هاى مبتنى بر پردازنده هاى اينتل و در سيستم هاى مبتنى بر پردازنده هاى K8 شركت AMD، توسط پردازنده مشخص مى شود. به عنوان مثال سيستم هاى مبتنى بر پردازنده هاى اينتل به دليل آن كه چيپ ست مادربورد تعيين كننده نوع حافظه است، قادر به پشتيبانى از حافظه هاى DDR3 هستند، در حالى كه سيستم هاى مبتنى بر پردازنده هاى AM2 شركت AMD از آنجا كه كنترل كننده حافظه درون آن ها نمى تواند حافظه هاى DDR3 را شناسايى كند، در حال حاضر قادر به پشتيبانى از اين حافظه ها نيستند. كنترل كننده حافظه تنها مى تواند يك فركانس توليد كند. بنابراين اگر روى سيستمى كه داراى كنترل كننده حافظه با فركانس ۶۶۷ مگاهرتز (۲أ۳۳۳ مگاهرتز) است حافظه DDR2 ۸۰۰ مگاهرتزى قرار گيرد تنها با فركانس ۶۶۷ مگاهرتز عمل خواهد كرد. معمولا اين محدوديت كنترل كننده حافظه تنها در سيستم هاى مبتنى بر پردازنده هاى اينتل مشاهده مى شود.