معاون وزير بازرگاني با بيان اينکه امسال موجودي گندم کشور در 30 سال گذشته، "استثنايي و فوق العاده" است، از صادرات نيم ميليون تن گندم در ماههاي گذشته خبر داد و گفت: علاقهمند به صادرات گندم نيستم.
حميد عليخاني در گفتگو با مهر گفت: امسال موجودي گندم کشور در 30 سال گذشته، استثنايي و فوق العاده است و امروز، موجودي اين کالا در کشور به 12 ميليون تن مي رسد، در صورتي که مصرف در طول سال، 10 ميليون تن برآورد مي شود، ضمن اينکه اين موجودي در حال افزايش است و احتمالا 1.5 ميليون تن ديگر خريد گندم تا پايان فصل برداشت صورت خواهد گرفت.
صادرات گندم به امارات، عمان و هند
معاون وزير بازرگاني افزود: هم اکنون شرايط به گونه اي است که مي توان مازاد بر مصرف گندم را صادر کرد؛ چراکه با توجه به اينکه نگهداري گندم در حجم موجود، کار را سخت و هزينه هاي کشور را افزايش مي دهد، نگهداري آن اقتصادي نيست. به همين دليل وزارت بازرگاني از دولت مصوبه اي را اخذ کرد تا مازاد نياز گندم را تا سقف 2 ميليون تن صادر کند.
وي تصريح کرد: در 5 ماه گذشته عمليات صادرات بيش از نيم ميليون تن گندم با نرخ گذاري براساس قيمتهاي جهاني، در بورس صورت گرفته است. ضمن اينکه صادرات گندم به کشورهاي امارات، عمان و هندوستان تا به حال محقق شد است.
عليخاني در پاسخ به اين سئوال که آيا تا پايان سال، صادرات تا سقف 2 ميليون تن محقق مي شود، گفت: اين موضوع بستگي به شرايط پايان فصل خريد گندم، تحقق برآوردها و نيز وضعيت بازارهاي جهاني دارد. به هرحال بازار جهاني در هفته هاي اخير به دليل خشکسالي اخير روسيه و سيل هند و پاکستان از خود واکنش نشان داده است؛ ضمن اينکه پوتين به عنوان نخست وزير روسيه با توجه به آتش سوزي و خشکسالي اعلام کرد که جلوي صادرات گندم کشور خود را مي گيرد و همين امر، فضاي بازارهاي جهاني را ملتهب ساخت.
وي ادامه داد: قيمت جهاني گندم ظرف ده روز گذشته صعودي حرکت کرد؛ ولي بعد از آن، پوتين صحبتهاي خود را اصلاح کرد. بنابراين قيمت روند کاهشي به خود گرفت، اما به نظر من تحقق صادرات 2 ميليون تن گندم به شرايط بازارهاي جهاني، کشور و خريد گندم بستگي دارد که تا پايان سال براساس آن عمل مي کنيم.
علاقهمند به صادرات گندم نيستم
عليخاني در پاسخ به اين سئوال که آيا افزايش قيمت جهاني گندم فرصتي براي ايران نيست که مازاد گندم خود را صادر کند، گفت: شخصا علاقهمند به صادرات گندم نيستم. گندم نماد خودکفايي کشور است و حتي رويترز در حدود يکماه قبل بعد از صادرات 300 هزار تني گندم از سوي ايران، خبري را اعلام کرد که کشورهاي خاورميانه مي توانند به جاي خريد از دوردست، گندم خود را از خليج فارس خريداري کنند. بنابراين در اين شرايط تحريم، اعتراف رويترز به اينکه ايران صادرات گندم دارد، بسيار ارزنده است و برگ برنده اي در ديپلماسي سياسي و اقتصادي ايران به شمار مي رود.
وي اظهار داشت: اما چرا من خيلي موافق نيستم که گندم صادر شود، علت اين است که ما نبايد گندم را صادر کنيم، بلکه بايد به سمت صادرات فرآوردهاي آن حرکت شود. امروز توان و پتانسيل خوبي براي اين کار وجود دارد. کارخانجات آرد 18 ميليون تن ظرفيت دارند؛ در حاليکه 8.5 ميليون تن آرد در کشور مصرف مي شود، بنابراين بايد از اين شرايط استفاده و اشتغال زايي کرد؛ ضمن اينکه از صادرات آن، ارزش افزوده براي کشور به ارمغان آورد.
مديرعامل شرکت مادرتخصصي بازرگاني دولتي ايران گفت: گندم يک ماده اوليه است و اگر ما بخواهيم ارزش افزوده ايجاد کنيم، بايد در فرآيند توليد محصولات و فرآورده ها وارد شويم. به اين دليل علاقمند نيستم که گندم صادر کنيم. امروز 45 تا 50 درصد ظرفيت کارخانجات آرد در کشور، درگير است. در اين راستا بخش خصوصي بايد وارد شود، چراکه دولت کارخانه آرد در اختيار ندارد.
فروش آرد به خبازي ها به قيمت جهاني
عليخاني با تاکيد بر اينکه امروز قيمت آرد در بازارهاي جهاني ارزانتر از قيمت فعلي عرضه آرد آزاد در کشور است، گفت: شرايط براي کارخانجات آرد امروز رقابتي است و گندم به قيمت جهاني که پايين تر از قيمت داخلي است، به آنها فروخته مي شود. اين درحالي است که قيمت خريد گندم از کشاورزان 330 تا 350 تومان است، در حاليکه گندم صادراتي ايران به قيمت 168 تا 200 دلار در بورس عرضه مي شود.
وي اظهار داشت: هم اکنون مي توان به صادرات نان هم فکر کرد. ما به دنبال اين هستيم که نان صنعتي توليدي کشور را با لحاظ کردن شرايط بسته بندي، ماشين آلات، کيفيت، ماندگاري، تاريخ توليد و مصرف رونق بخشيم. همانطور که نان سنتي نيز امروز صادر مي شود، بنابراين مي توان به کشورهاي همسايه نان صادر کرد.
واردات 500 هزار تني گندم
معاون وزير بازرگاني با تاکيد بر اينکه دولت حتي يک کيلوگرم گندم در سال 89 وارد نکرده است، گفت: آمار گمرک نشانگر واردات 500 هزار تني گندم است. اما اين واردات از سوي دولت صورت نگرفته و بخش خصوصي اين کار را انجام داده است.
وي افزود: شرکت بازرگاني دولتي ايران و وزارت بازرگاني، مسئول تامين آرد خبازي هاي کشور هستند، لذا گندم و آرد براي صنف و صنعت بايد از طريق واردات تامين شود، چراکه آرد دولتي، تنها کفاف خبازي را مي دهند ولي بخش خصوصي براساس تعرفه هايي که وجود دارد، گندم وارد کرده اند.
عليخاني گفت: واردات گندم از سوي بخش خصوصي، البته هزينه هايي هم براي دولت داشت چراکه شرکت بازرگاني دولتي ايران حفاظت و حراست از توليد داخلي گندم را به عهده دارد، بنابراين دستگاههاي نازل گذاشت و پايش کرد تا به درستي بداند که کشتي هاي حامل گندم وارداتي در کدام بنادر شمالي کشور وارد شده اند، چه کسي واردات را صورت داده است و اين گندم به کجا مي رود، به دليل اينکه با گندم داخلي ما اختلاط نشود.
آفت زدگي، عاملي بازدارنده براي خريد برخي گندم ها
وي در پاسخ به اين سئوال که برخي گلايه ها وجود دارد که گندم در برخي مناطق کشور از کشاورزان دريافت نمي شود، گفت: در برخي نقاط کشور اين گلايه وجود داشت، اما بايد توجه داشت که امسال شرايط آب و هوايي به نحوي اتفاق افتاد که بروز سه آفت همزمان در توليدات گندم، اشکال ايجاد کرد.
عليخاني گفت: سن زدگي نسبت به سالهاي اخير افزايش يافت و باتوجه به اينکه کشاورزان ما بايد در اين زمينه فعاليت مي کردند، اما اين نقيصه وجود داشت و کم توجهي صورت گرفته بود. بنابراين آمار سن زدگي گندم در برخي مناطق افزايش يافته بود. بنابراين وزارت بازرگاني نمي توانست اين گندم را از کشاورزان خريد کند، چراکه به دليل آفت ممکن بود در آرد و نان مردم اشکال بوجود آيد.
معاون وزير بازرگاني گفت: ممکن است برخي الان به وزارت بازرگاني فشار بياورند که گندم آفت زده را از کشاورزان بخرد، اما بايد به اين نکته هم توجه داشته باشند که اين گندم براي آرد خبازي مناسب نيست. بنابراين کشاورز بايد بداند که وزارت بازرگاني گندم توليدي وي را براي آرد خبازي و نه مصارف ديگر مي خرد، بنابراين اگر دوستان من در مراکز خريد از خود حساسيت نسبت به آفات نشان مي دهند، به جا است.
خريد گندم بر طبق مصوبات دولت
وي اظهار داشت: در عين حال تا 2 در صد سن زدگي را قبول کرده ايم؛ اما بيش از آن به آرد و نان کشور آسيب مي زند. از سوي ديگر، به غير از سن زدگي، موضوع بادزدگي نيز مطرح شد. يعني به محض اينکه گندم در يک وضعيت خوبي قرار گرفت، هواي گرم باعث چروکيده شدن آن شد و گندم را از شرايط مطلوب خارج کرد.
عليخاني گفت: آفت ديگر، زنگ زرد بود که باعث شد ما در خريد دچار مشکلاتي شويم و اگر هم کشاورزان جايي مشکلاتي داشتند، به اين دلايل بود. البته جلساتي با معاون وزير جهاد کشاورزي برگزار و تفاهم نامه اي امضا شد که وزارت بازرگاني انعطافهايي در اين زمينه به خرج دهد که کشاورز راحت تر بتواند محصول خود را بفروشد؛ اما آنچه از اهميت برخوردار است و الان نيز بايد توجه کشاورزان به اين موضوع جلب شود آن است که براي سال آينده، کشاوزران حتما به کيفيت گندم، توجه داشته باشند تا در زمان برداشت به اين مشکل برخورد نکنند.
عليخاني با تاکيد بر اينکه وزارت بازرگاني در خريد گندم هاي آفت زده اختياري ندارد، گفت: خريدها براساس جداول مصوب هيات دولت و نيز قيمت هاي مصوب دولت خريد مي کند، بنابراين اگر گندم از کيفيت برخوردار نباشد، طبق جداول نمي تواند خريد شود، چراکه خريد قانوني نيست. البته ما به دنبال آزار و اذيت کشاورز نيستيم و ايجاد 750 مرکز خريد براي سهل و آساني کار کشاورزان است.
خريد بي سابقه گندم در سال جاري
وي قيمت خريد گندم را در سال گذشته 305 تومان عنوان کرد و گفت: اين رقم امسال به 330 تومان و براي گندم دروم تا 350 تومان افزايش يافته است اما استانداردهاي خاص خود را هم دارد و وزارت بازرگاني در چارچوب قانون عمل مي کند.
معاون وزير بازرگاني در تشريح آخرين وضعيت خريد گندم از کشاورزان نيز به مهر گفت: خريد گندم هم اکنون به مرز 10 ميليون تن نزديک مي شود که از اين رقم بيش از 9 ميليون تن از سوي دولت و مابقي از سوي بخش خصوصي که براي اولين بار در فرآيند خريد وارد شده، صورت گرفته است.
عليخاني کل خريد سال گذشته گندم کشور را 9 ميليون 400 هزار تن عنوان و تصريح کرد: امسال تا کنون که هنوز هم زمان تا پايان فصل خريد باقي است، در حدود 10 ميليون تن خريد شده است.
وي گفت: دريافت منابع مالي از معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي براي خريد گندم هم اکنون با مشکل مواجه نيست و کار به روال عادي پيش مي رود.
